Jadło Regionalne – gmina Sanok

JADŁO REGIONALNE

Macie ochotę spróbować wybornych podkarpackich smaków? Co powiecie na słodkie ciasta, świeży chrupiący chleb, czy znakomity żurek? Na terenie Gminy Sanok będziecie mieli wiele okazji, aby przekonać się, jak pyszne są nasze smaki. A to wszystko dzięki Paniom z Kół Gospodyń Wiejskich, w których trwa duch tradycji oraz miłość do gotowania i dzielenia się domowym jedzeniem z innymi.

Oryginalne potrawy i przepisy to kolorowy folklor, który urzeka swoją prawdziwością. Dzielimy się z Wami naszymi najlepszymi przepisami. Smacznego!

 

Nalewka zdrowotna

 

Przedestylować wino z winogron.

Przechowywać destylat w bezpiecznym miejscu z dala od smakoszy. Jak się wyrezonuje to sporządzić nalewkę.

Wlać 3 litry alkoholu 45%-50% do garnka emaliowanego 8 litrowego.

Następnie dodać:

- 20 ziaren ziela angielskiego,

- 20 ziaren pieprzu naturalnego,

- 15 goździków,

- 6 listków laurowych,

- 2 gałki muszkatołowe,

-laskę cynamonu,

- pojedynczą torbę cukru waniliowego,

- łyżeczkę imbiru,

- karmel (cukier palony w garnku wymieszany z ¼ wody) do zakolorowania.

Wszystkie składniki podgrzać od 500C do 600C. Do ostudzonego alkoholu wlać 1/2l miodu rozpuszczonego w ¾ l ciepłej wody. Wymieszać. Odstawić pod pokrywką na tydzień czasu do maceracji. Po tygodniu przecedzić przez gazę. Wlać do garnka i odstawić do klarowania – na tydzień. Potem przelać do butelek przechowywać w zacienionym i chłodnym miejscu.

Wypijać kieliszek codziennie rano przed śniadaniem. Zdrowie gwarantowane do 120 lat.

 

Juszka – napój z suszu

Składniki:

- 5l. wody

- 5 garści suszonych jabłek

- 2 garści suszonych gruszek

- 2 garści suszonych śliwek

- cukier do smaku.

Wykonanie:

Do garnka emaliowanego wsypać suszone owoce. Zagotować wodę z cukrem. Wrzątkiem zalać owoce. Przykryć pokrywka i odstawić na dobę. Następnie przecedzić  i dosłodzić do smaku. Napełnić dzban. Wspaniały napój na upalne dni, gasi pragnienie.

 

Sernik doskonały

1,5 kg sera białego

9 żółtek

2 cukry waniliowe

1,5 szkl. cukru zwykłego

1 szkl.  oleju

2,5 szkl. mleka

3 budynie śmietankowe

9 białek ( 6 od sera + 3 od ciasta).

Wykonanie:

Ser zemleć. Do sera dodać żółtka, cukier waniliowy, cukier zwykły, mleko, olej, wsypać budyń. Wszystko dobrze wymieszać. Dodać ubite białka nadal mieszając.

Ciasto:

3 żółtka, 1 szkl. mąki, ½ kostki margaryny, 2 łyżki cukru, 1 łyżeczka proszku do pieczenia. Wszystko razem utrzeć jeżeli będzie za gęste dodać odrobinę mleka.

Wyłożyć na formę wysmarowaną masłem i posypaną tartą bułką. Następnie na ciasto, wyłożyć masą, wstawić do gorącego piekarnika. Piec 60 min. Gotowy sernik ostudzić i polać lukrem.

Lukier cytrynowy

200g cukru  pudru utrzeć z sokiem z jednej cytryny, dodać  łyżeczkę rumu lub olejek rumowy. Lukier gotowy.

 

Knedle kartoflane z cebulką i serem

Składniki:

5kg  kartofli

½ kg sera białego

1 cebulka

1 jajko

Trochę soli

Tłuszcz na omastę, może być olej konopny

Wykonanie

Kartofle obrać, 1kg ugotować i udusić, a resztę zetrzeć na drobnej tarce. Wydusić w worku tetrowym, wymieszać z duszonymi kartoflami, jajkiem i sola.

Następnie utoczyć knedle i wrzucać na wrzącą  osoloną wodę. Gotować do miękkości, wyciągać durszlakiem na miskę glinianą. Wymieszać z serem dodać czyrku, który wytworzył się z gotowanych knedli. Omaścić knedle cebulą  usmażoną na smalcu z dodatkiem oleju z konopi, który podobno dodawał mężczyznom krzepy. Szczególnie w żniwne dni, kiedy mężczyźni pracowali na polach przy sierpie. Takie knedle dodawały sił na pracowity dzień i nieprzespaną noc.

 

Żurek z grzybami

Składniki:

Wywar: kości, włoszczyzna (marchew, pietruszka, lubczyk, seler korzenny, natka z selera, czosnek, cebula), przyprawy: (pieprz, maga w płynie, wegeta, sól, ziele angielskie, liść laurowy, majeranek), grzyby suszone, zakwas na żur, śmietana.

Wykonanie:

Z wyżej podanych składników zagotować wywar. Na koniec doprawić śmietaną. Na talerzy przyozdobić natką pietruszki lub kopru.

Żur zazwyczaj spożywano w dniu Wigilii lub w Wielką Niedzielę. Był także chętnie zjadany po całym dniu ciężkiej pracy w polu przy żniwach. Dodatkiem do żuru może być także ugotowane jajko, swojski chleb lub całe ugotowane ziemniaki.

 

Chleb swojski ze smalcem i skwarkami

Skwarki:

Skwarki topimy z wcześniej pokrojonej słoniny. W czasie topienia dodajemy cebulkę pokrojoną w ćwiartki, aby dodała do smalcu zapachu. Na koniec solimy do smaku i nakładamy do słoików.

Chleb:

Do letniej, średnio osolonej wody dodajemy litr mleka zsiadłego lub maślankę, mąkę żytnią, kostkę drożdży tj. 10 dkg oraz szybciej przygotowany zakwas z mąki żytniej, wody i soli. Wszystkie te składniki mieszamy pozostawiając 12 godz. do wykiszenia w temp. Pokojowej. Jeżeli cisto wyrośnie dokładamy mąkę żytnią i ugniatamy tak aby odstawało od ręki. Poczym odstawiamy na chwilę aby znów podrosło. Nakładamy do formy i znów chwilkę czekamy aż urośnie. W tym czasie rozgrzewamy do temp. 200 stopni C. Pieczemy około 1 godz. Na pół godziny przed wyjęciem z piekarnika chleb wyjmujemy i podlewamy zimna wodą z dodatkiem oleju, tak aby ciasto się zeszkliło (nabrało połysku). Po upieczeniu chleb smarujemy lekko masłem lub olejem, żeby skórka się błyszczała i zmiękła. Przykrywamy chleb lniana ściereczką.

 

Piernik

Składniki:

0,5 kostki margaryny

4 jajka

2 szkl. cukru

4 łyżki śmietany

Te składniki ucieramy

 

1 szkl. mleka

0,5 l miodu

5,5 szkl. mąki

2 łyżeczki sody

przyprawa do piernika, bakalie

 

Wykonanie:

Do utartych skalników dodajemy szybciej gorący ugotowany miód i dodajemy 5,5 szkl. mąki, 2 łyżeczki sody i przyprawę do piernika. Zagotować 1 szkl. mleka i wlać wrzątek do cista dodając bakalie. Wszystkie te składniki razem mieszamy. Pieczemy trzy placki. Po upieczeniu przekładamy masą lub powidłem na koniec polewamy polewą.

Skł. polewy: 3 łyżki kakao, 3 łyżki śmietany, 4 łyżki cukru pudru, 1 łyżka masła lub margaryny.

Wykonanie: wszystkie składniki mieszamy i topimy aż powstanie gładka masa, ciągle mieszamy. Nie gotujemy !!!

Masa: 0,5 l mleka, 4 łyżki kaszy manny, 1 cukier waniliowy – wszystko zagotować. 1 margaryna, 1 niepełna szkl. cukru pudru.

Wykonanie: zagotować masę przestudzić dodając do szybciej ucieranej margaryny z cukrem pudrem i dalej ucieramy aż masa będzie „pulchna”.

Piernik najczęściej spożywamy przy różnych okazjach a szczególnie na Święta, urodziny, imieniny. Polecany jest także na jarmarkach.

 

Gołąbki Ziemniaczane

Składniki:

3 kg ziemniaków

4 średnie cebule

1,5 szkl. Kaszy manny

1 główka kapusty (najlepiej włoskiej)

1 łyżeczka czarnego świeżego mielonego pieprzu

ok. 1 łyżki soli

 

Etapy przygotowania:

  1. Kapustę sparzyć. Oddzielić liście i odciąć od nich twarde części.
  2. Umyte ziemniaki obrać i zetrzeć jak na placki ziemniaczane. Wkroić surową cebulę, dodać sól, pieprz i kaszę mannę. UWAGA: nie odlewać powstałego podczas tarcia ziemniaków płynu. Ma powstać konsystencja gęściejsza niż na placki ziemniaczane, więc w miarę potrzeby dosypać kaszy manny. NIE DODAWAĆ JAJEK !!!.
  3. Na dno szybkowaru lub garnka do gotowania na parze, wlać ok. 1,5 szkl. Lekko osolonej wody, następnie włożyć wkład ( w przypadku jego braku , dno garnka wyłożyć potłuczonymi talerzami – w taki sposób nasz babcie gotowały na parze, nim powstały do tego specjalne garnki).
  4. Liście napełnić masą ziemniaczaną ale nie zwijać ich zbyt ciasno. Układać kolejne warstwy a ostatnia przykryć kilkoma liśćmi i szczelnie zamknąć, zagotować do zakipienia. Zmniejszyć intensywność gotowania do minimum i gotować przez 1,5 – 2 godz. Po wyłączeniu palnika nie otwierać przez co najmniej godzinę.

 

Pierogi z mąki razowej

 

Składniki  na  cisto:

2 szkl. mąki pszennej razowej

letnia woda

1 łyżeczka miękkiego masła

szczypta soli

 

Zagnieść ciasto z podanych składników, dodając powoli wodę, tyle ile zabierze mąka. Można schować ciasto na chwilę do naczynia żaroodpornego, dzięki czemu jest bardziej wilgotne, nie wysycha tak szybko podczas lepienia i łatwiej się wałkuje. Mąka razowa zachowuje się inaczej niż pszenna , dlatego też trzeba ją dłużej ugniatać.

Składniki  na  farsz:

50 dkg kapusty kiszonej

1 łyżka oleju

2 szt. cebuli

majeranek

liść laurowy

ziele angielskie

 

Wykonanie:

Kapustę wypłukać kilka razy i dobrze odsączyć. Następnie drobno pokroić , zalać wodą i ugotować. Wrzucić listek laurowy, ziele angielskie i cały pieprz do gotowania a także szczyptę otartego majeranku. Ugotowaną kapustę odcedzić. Na patelni przesmażyć na oliwie drobno skrojoną cebulę. Jak cebula będzie szklista, dorzucić kapustę i smażyć na wolnym ogniu 10 minut. Ciasto rozwałkować, wycinać szklanką koła i nakładać po łyżeczce farszu. Zlepione pierogi gotować w osolonym wrzątku przez chwilę od kiedy wypłyną na powierzchnię.

 

Kapusta z fasolą

 

Składniki:

kiszona kapusta

fasola

ziemniaki

Każdy z wyżej wymienionych składników gotujemy, ziemniaki kroimy w kostkę, po czym wszystkie składniki mieszamy ze sobą i doprawiamy do smaku solą.

 

Proziaki

Składniki:

mąka

kwaśne mleko

szczypta soli

szczypta sody oczyszczonej

szczypta cukru

3 jajka

 

Zagnieść wszystkie składniki razem, uformować placki i piec na kuchni, w której pali się drewnem.

GOŁABKI Z KASZY I RYŻU Z MIĘSEM

Składniki:

1,5 kg kapusty słodkiej w dużej głowie

1,5 dkg kaszy jęczmiennej i ryżu

3 razy tyle wody ile ryżu

sól

30 dkg wieprzowiny bez kości

5 dkg cebuli

4 dkg tłuszczu

1 kg suszonych grzybów

pieprz

sos: 4 dkg tłuszczu, 3 dkg mąki, wywar z gołąbków, sól

Przygotowanie:

Przygotować kapustę:  kapustę umyć, wydrążyć głąb, włożyć całą głowę do wrzącej wody w dużym naczyniu i obgotować. Zdjąć z głowy sparzone liście. Przyrządzić nadzienie: kaszę zważyć, zmierzyć i opłukać. Zagotować 3 razy tyle wody ile było kaszy, dodać soli, włożyć kasze i powoli ugotować ją do miękkości. Cebule pokrajać i lekko zrumienić, mięso opłukać i zemleć, miękką kaszę przestudzić, wymieszać z cebulą i surowym mięsem, dodać soli i pieprzu do smaku, gołąbki zwijać w grube wałki zaczynając od nasady. Brzegi liści zawijać do środka, dno rondla wyłożyć warstwą liści i na tym Cisno układać gołąbki zakończeniem liści po spód, przekładać opłukanymi grzybami. Gołąbki zalać wrzącą wodą , oprószyć solą, nakryć i powoli udusić na płycie lub w piekarniku. Jeżeli potrzeba, dodać trochę wody w czasie duszenia. Gdy gołąbki są już miękkie, przyrządzić  sos zasmażany: mąkę lekko zrumienić na tłuszczu, rozprowadzić w wywarze z kapusty, zagotować, dodać soli i pieprzu do smaku.

 

STRUCLA Z MAKIEM

Składniki:

Rozczyn i ciasto;                                           Nadzienie:

2,5 dkg drożdży                                            35 dkg maku

0,5 dkg cukru                                     Wrząca woda

Mleko                                                 15 dkg cukru

2 żółtka                                                          5 dkg masła

1 jajo                                                              skórka cytrynowa

7 dkg cukru                                        cynamon

skórka cytrynowa                              10 dkg skórki pomarańczowej

50 dkg mąki                                       10 dkg rodzynków

ok. 0,25 szklanki mleka                     2 białka

sól                                                                  masło do smarowania formy

10 dkg masła

Przygotowanie:

Sparzyć mak: gdy rozciera się w palcach odsączyć starannie na sicie (przez noc), wąska prostokątną formę wysmarować masłem, utrzeć żółtka i jajo z cukrem, wysypać mąkę, wyłożyć wyrośnięty rozczyn, dodać mleko, sól, ciasto wyrabiać ręką, gdy wszystkie składniki się połączą, dodać powoli stopione masło, ciasto wyrobić, pozostawić do wyrośnięcia, sparzony mak zemleć w maszynce przez drobne sitko 3 razy, do maku dodać masło cukier powoli podsmażyć mieszając (odparować go) ostudzić, mak wymieszać z rodzynkami (jeżeli nadzienie rozsypuje się dodać surowe białko, wyrośnięte ciasto podzielić na pół, wyłożyć połowę na stolnicę, wywałkować dość cienko w kształcie prostokąta, posmarować połową maku, zwinąć ciasto w wałek. Strucle wyłożyć do formy zawinięciem pod spód postawić do wyrośnięcia w ten sam sposób wyrobić drugą połowę cista, gdy wyrośnie, zwilżyć powierzchnię letnią woda i upiec (ok. 45 min) upieczone i przestudzone w formie ciasto wyłożyć ostrożnie i opierając o brzeg stolnicy ostudzić i posypać cukrem pudrem.

 

Kwas z grzybami

Składniki:

Głowa bioły kapusty wyrosły na ziymi nawożony łobornikiym tj. „gnojym” spod krów koni, świń, kur, gęsi.

Skrzydła, szyje z własnego chowu kur i gęsi, nie za dużo bo na wigilię wszystko mo być postne.

Grzyby borowiki, kozoki, podgrzybki – najładniejsze z wszystkich, suszone specjalnie na wigilię.

Masło swojskiy.

Kasza chreczka.

Trocha marchwi, pietruszki, wielko cebula,

Mąka na zasmażke, sól, pieprz, ząbek czosnku.

Wykonanie:

Tydzień przed gotowaniem trza kapuste posiekać, włożyć do kamiennego gorczka, zaloć ciepłom wodom, dodać soli do smaku. Do tego piyntke żytniego chleba łowinąć w gaze i włożyć do kapusty. Gorczek postawić w ciepłym miejscu, by po tygodniu kwas był w som roz.

Jak już dobry kwas, to dziyń przed gotowaniym trza namoczyć grzyby w ciepły wodziy. Na drugi dziyń postawić w gorczku skrzydła, szyje dodać jarzyny, liść bobkowy i ziely angielskiy i ugotować postny rosół. Osobno ugotować grzyby, kwas odcedzony z kapusty i chreczke. Potym to wszystko połączyć. Trza zacząć od kwasu dodać wywar z grzybów, a grzyby pokroić na mniejsze kawołki i tyż dodać do kwasu. Nastypniy dodać rosół i pokrajaną marchew i piytruszke (niy za dużo). Potym dać kasze. Trza próbować, żeby nie był za mało albo za dużo kwaśny dlatego nie trza wlywać wszystkich składników od razu, aly zostawić se trocha na koniyc. Jak już mo dobry smak to usmażyć na rumiano pokrojonom cebule i dodać do kwasu. Dodać jeszcze masła i zrobić zasmażkę. Jak przestygniy to rozmiyszać z rosołym albo kwasym – w zależności co potrzeba do smaku i wloć do kwasu. Doprawić solom, pieprzym, dać łyżeczke cukru, ząbek czosnku.

Musi być dobre – Smacznego!

 

Placek z marmoladą

 Składniki:

0,5 kg maki

25 dag margaryny

20 dag cukru pudru

4 żółtka

2 łyżeczki proszku do pieczenia

2 łyżeczki kwaśnej śmietany

1 cukier waniliowy

0,5 kg marmolady z jabłek

 

Wykonanie.

Wszystkie składniki posiekać, zrobić ciasto i podzielić na 2 części. Jedną część  dajemy na blaszkę, nakładamy marmoladę, a następnie ścieramy drugą część ciasta na tarku. Pieczemy w rozgrzanym piekarniku

 

Piernik 

Składniki:

5 szklanek mąki

1 szklanka cukru

1,5 szklanki śmietanki

2 jaja

1 torebka przyprawy do piernika

0,5 łyżeczki sody

1 łyżeczka amoniaku

Wykonanie:

2-3 łyżeczki cukru rumienimy w garnuszku, wlewamy 2-3 łyżeczki wody i zagotowujemy. Dodajemy do karmelu miód grzejemy, żeby się rozpuścił, dodajemy przyprawę piernikową i studzimy. Do mąki dodajemy śmietankę, jaja i karmel z miodem, następnie wyrabiamy ciasto. Pod koniec dodajemy sodę i amoniak. Układamy na blaszkę i pieczemy w średnio nagrzanym piekarniku.

 

Zupa ,, dziad z babą”

Składniki:

200 g pszennej razowej

0,5 szklanki wody

6-7 kartofli

Sól

Wykonanie:

Kartofle ostrugać pokroić w dość grubą kostkę i ugotować, a wodę trochę posolić. Z mąki, wody i soli zrobić ciasto na kluski ( musi być dość twarde). Kiedy kartofle są miękkie  dodajemy ciasto szczypiąc na kluseczki i chwile gotujemy. Odstawiamy  z ognia i dodajemy mleko lub tłuszcz z podsmażony z cebulką.

 

Pasztet z cukinii

Składniki:

3 szklanki cukinii

2 szklanki bułki tartej

20 dag sera żółtego

0,5 szklanki pietruszki zielonej

20 dag pieczarek

2-3 cebule

0,5 szklanki oleju

Pieprz, sól, maga

Wykonanie:

Cukinie obrać i zetrzeć na grubej tarce. Ser żółty, pieczarki oraz cebulę również zetrzeć na grubej tarce. Wszystko wymieszać i wyrobić jak na pasztet, następnie włożyć do blaszki i piec 45 minut w temperaturze 1700C.